علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )
298
آيين حكمرانى ( فارسى )
سرزمين آنها بگذرد ميهمان سازند ، مقدار اين تعهد به سه روز برآورد مىشود و به همين مقدار ملزم مىگردند و افزون بر آن از ايشان ستانده نمىشود ، چنانكه عمر با مسيحيان شام بر اين مبنا صلح كرد كه هريك از مسلمانان را كه از سرزمين آنان بگذرد سه روز به همان غذايى كه خود مىخورند ميهمان كنند و براى چنين ميهمانانى گوسفند يا مرغى نكشند و چهارپايان ايشان را نيز بىآنكه مكلف به دادن جو به آنها باشند نزد خود نگه دارند . عمر اين تعهد را تنها متوجه ساكنان منطقه سواد دانست ، نه ساكنان شهرها . اما چنانچه فرمانرواى مسلمانان بر اهل ذمه شرط نكند كه ميهمانى كنند يا زكات را دو برابر سازند ، نه زكات كشت و زرع و ميوهها بر آنها لازم است و نه ميهمان كردن دريوزگان و رهگذران . فصل [ : شروط قرارداد جزيه ] به موجب قرارداد جزيه بر اهل ذمه دو گونه شرط مقرر مىشود : الزامى و استحبابى . شروط الزامى يا شروط استحقاق شش مورد را دربر مىگيرد : نخست آنكه دربارهء كتاب خدا هيچگونه تعرضى خواه به بدگويى و خواه به تحريف انجام ندهند ! دوم آنكه نه از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله به بدى ياد كنند و نه او را دروغگو خوانند ؛ سوم آنكه از دين خدا ، اسلام ، به هيچ نكوهش و ناسزايى ياد نكنند ؛ چهارم آنكه متعرض هيچ زن مسلمانى به زنا نشوند ، حتى به نام ازدواج ؛ پنجم آنكه هيچ مسلمانى را از دين خود بازندارند و وسوسه نكنند و متعرض مال و دين او نشوند . ششم آنكه به اهل حرب يارى نرسانند و به ثروتمندانشان ديه كشتگان ندهند . اينها شروط ششگانهء الزامى است كه بدون هيچ شرط زايدى در عقد بر آنان لازم است و در متن قرارداد ذمه نيز تنها به هدف يادآورى و تأكيد و بدان هدف كه از آنان در اينباره تعهدى استوار ستانده شود و در صورت ارتكاب امور يادشده اين كار نقض قرارداد تلقى گردد ، گنجانيده مىشود . شروط استحبابى نيز شش چيز هستند : نخست : ايجاد ظاهرى متفاوت از طريق پوشيدن غيار و بستن زنار .